Het integriteitsgebouw

architecture_espagnole_et_moderneDe continuïteit van een bedrijf huist in een stevig en transparant ‘integriteitsgebouw’. Bij het offshore bedrijf SBM dreigt instortingsgevaar.

Zoals in moderne architectuur, zou helderheid en transparantie zowel in de organisatie van integriteit, als in het handelen van medewerkers een opvallend kenmerk kunnen zijn. De ruimtes, de gangen en de verhoudingen zijn open en duidelijk. In moderne ‘integriteitsgebouwen’ tonen mensen hun eigenheid, hun kleur en wellicht ook hun ware gezicht. Zij hebben zo hun zichtbare en hoorbare inbreng en kunnen daarmee tot hun recht komen.

Omgekeerd geldt dit evenzeer voor wanklanken, voor smetten of voor misstappen. Dit draagt bij aan een besmeurd of negatief beeld van een organisatie en galmt lang na door wandelgangen en in de samenleving. Hoe dan ook, een goede en consequente organisatie van het ‘integriteitsgebouw’ heeft zijn ‘schone’ uitstraling en bevordert het integere handelen van medewerkers. Vorm en inhoud komen daarin samen en verwijzen naar elkaar.

Vandaag, woensdag 4 februari, bracht de actualiteitenrubriek Nieuwsuur een item over de grootschalige corruptie bij offshorebedrijf SBM. Jarenlang heeft de top van het bedrijf smeergelden uitgekeerd om orders in de wacht te slepen. Hiervoor is in 2014 een schikking getroffen met het Openbaar Ministerie ter hoogte van 192 miljoen euro, het hoogste bedrag uit de Nederlandse geschiedenis.

Nieuwsuur SBMTijdens deze uitzending verklaarde de eerst verantwoordelijke man voor de compliance binnen SBM, dat de bedrijfscontinuïteit prioriteit heeft. Daarom ook is aan het Openbaar Ministerie en de aandeelhouders geen volledige openheid van zaken gegeven, aldus klokkenluider Jonathan Taylor, voormalig hoofd van de juridische afdeling van SBM. De vraag is hiermee aan de orde of corruptie bij voorbaat de bedrijfscontinuïteit dient. Ook achteraf bezien kan de vraag worden gesteld of een boete van 192 miljoen euro op een jaarwinst van 82 miljoen (2013) de bedrijfscontinuïteit wel heeft bevorderd. Lees meer ...

Er zou dan ook geconcludeerd mogen worden dat de top van dit bedrijf niet alleen incapabel is gebleken in het leidinggeven aan een bedrijf, maar ook moreel en juridisch onjuist heeft gehandeld. Moreel onjuist vanwege het veronachtzamen van de rechten en belangen van personeel en aandeelhouders. Juridisch onjuist vanwege het handelen tegen de regels en wetten van de democratische rechtstaat. Een bewustzijn van de samenhang tussen integriteit en compliance en het belang van professioneel verantwoordelijk handelen voor het bedrijf lijkt hierbij geheel te ontbreken. De top van dit bedrijf is al met al een heilloze weg ingeslagen met deze corruptiepraktijken en met het onthouden van essentiële informatie. Daarom bevinden zij zich nu op het pad van veroordeling en bestraffing en is er voor hen geen weg terug. Uit het oogpunt van rechtvaardigheid en rechtmatigheid, toch kerndoelen van de rechtstaat, zou het dan ook een goede zaak zijn als de verantwoordelijken binnen het strategisch management persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor hun moreel en juridisch verwijtbare handelen. Zodat zij, en niet het bedrijf of de aandeelhouders, slachtoffer worden van deze handelwijze. Deze persoonlijke aansprakelijkheid voor het handelen zou het belang van integriteit als een professionele verantwoordelijkheid sterker kunnen benadrukken. Want uiteindelijk geldt ook in dit geval: voorkomen is beter dan genezen (of dan betalen en bestraffen).

Hans Stukart

.

2 reacties op “Het integriteitsgebouw

  1. Interessant voorstel Henk, een fonds voor integriteitsbeleid, gevormd uit de opgelegde boetes voor integriteitsschendingen. Dit zou niet alleen de dooddoener ‘er is geen budget om integriteitsprogramma’s te financieren’ van tafel kunnen halen, maar ik zou hieraan toe willen voegen, dat dit fonds slechts aangewend mag worden om:
    1. een samenhangend integriteitsbeleid te financieren en
    2. de handhaving te versterken.
    Want zowel een samenhangend integriteitsbeleid (1), dat inzet op versterking van het integriteitsbewustzijn en het integere handelen, als uitbreiding of versterking van integriteitsonderzoek en sanctiebeleid (2) dienen uiteindelijk de preventie. Op deze wijze dragen de overtreders effectief bij aan een structurele verbetering van de integriteit: door straf en door investering in integriteit.
    Maar wat te doen met de andere veel gehoorde dooddoener ‘er is geen tijd voor een integriteitsprogramma’? Want veel organisaties worden door bezuinigingen en inkrimping van het aantal fte’s overgeleverd aan de waan van de dag. Investering in duurzame ontwikkeling lijkt daarmee uit het zicht te verdwijnen. Ook veel medewerkers komen onder druk te staan. Geen voorwaarden dus om het integriteitsbewustzijn tot ontwikkeling te laten komen. Totdat een klokkenluider of journalist het sluier van de waan dat alles in orde is wegtrekt met reputatieschade en boetes tot gevolg. Dan blijkt maar weer eens op andere wijze: ‘tijd is geld’, oftewel ‘integriteit is geld’. Wellicht dat Henk’s voorstel dan ook een aanzet is tot een ‘integriteitsstructuurfonds’.

  2. De vraag die ik stel: Waar is die ruim € 200 miljoen gebleven? Kan de overheid geen pot creëren om corruptie bij bedrijven en overheden te voorkomen met bewustwording en trainingen. Waar bedrijven zaken doen, kan gelijktijdig een programma goed bestuur en CSR worden opgezet om de oorzaken van corruptie te bestrijden.
    Een opmerking hierbij: Er zijn bedrijven die geld en denkkracht investeren in het voorkomen van betrokkenheid bij omkoping en corruptie. Vaak intern en vertrouwelijk. Dat is een gemiste kans. Juist ontmoeting en debat met andere collega’s kan helpen om niet in vergelijkbare valkuilen terecht te komen. Wat dat betreft hebben we als overheid en bedrijven een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.